کارکردهای الهیاتی سکوت در آثار مولانا
22 بازدید
محل نشر: فلسفه و کلام اسلامی » پاییز و زمستان 1388 - شماره 1 (22 صفحه - از 129 تا 150)
نقش: نویسنده
سال نشر: 00/0/0
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : گروهی
زبان : فارسی
سکوت یکی از مهم¬ترین بن¬مایه¬های الاهیات عرفانی، به‌نحو اعم، و الاهیات سلبی،به¬‌نحو اخص، است. سکوت آخرین مرحلۀ کوشش عارف و الهی‌دان عرفانی در تلاش برای سخن‌گفتن از خداست. در این مرحله، تمام ترفندها و روش¬های زبانی عارف رنگ می¬بازند. در نوشتۀ پیش‌رو به کارکردهای الاهیاتی سکوت در آثار مولانا می¬پردازیم. در ابتدا به نقش محوری سکوت در آثار وی اشاره می¬کنیم. سپس به دلایل اخلاقی‌ـ ‌روانی و نیز دلایل زبانی ‌ـ ‌معرفتی دعوت به سکوت در آثار این عارف می¬پردازیم. رابطۀ معکوس عقل و سخن‌گفتن، نجات¬بخشی خاموشی، پرهیز از پریشانی ضمیر و نیل به جمعیت خاطر به مدد خاموشی، مراعات حال مخاطب، رازپوشی، پرهیز از خاصیت تخدیری سخن¬وری، و پرهیز از کبر از مهم¬ترین دلایل اخلاقی‌ـ‌روانی دعوت به سکوت است و ظرفیت محدود زبان در بیان حقایق، بیان¬ناپذیری خدا و تلاش برای حفظ وحدت و رهایی از عالم مادی، به طور اعم، و زبان بشری، به طور اخص، از دلایل زبانی ‌ـ ‌معرفتی فراخواندن به خاموشی به شمار می¬آید. در بخش آخر این مقاله نیز چرایی سخن‌گفتن به رغم فراخواندن به سکوت را بررسی می¬کنیم. از مهم¬ترین دلایل و علل سخن‌گفتن عارف و الهی‌دان، به رغم دعوت به سکوت، به مواردی هم¬چون به سخن در آمدن عارف از جانب خدا، سخن‌گفتن به واسطۀ اضطراری درونی، سخن‌گفتن از سر عشق-ورزی به خدا و خلق، جنبۀ تعلیمی سخن و ارائۀ قرینه¬ای بر بیان¬ناپذیری اشاره می¬توان کرد. واژگان کلیدی: سکوت، سخن‌گفتن از خدا، الاهیات سلبی، مولانا
آدرس اینترنتی